Home → Tranzyt towarów przez UE – czym jest i kto za to odpowiada?
W międzynarodowym handlu często dochodzi do sytuacji, w której towar fizycznie przemieszcza się przez terytorium Unii Europejskiej, ale nie jest jeszcze przeznaczony do dopuszczenia do obrotu w kraju wjazdu. Może jechać dalej do innego państwa UE, do Wielkiej Brytanii albo poza Europę. W takich przypadkach stosuje się procedurę tranzytu, która pozwala przemieszczać towary pod dozorem celnym bez natychmiastowego rozliczania należności importowych.
Błąd w procedurze tranzytowej może jednak prowadzić do poważnych konsekwencji, w tym konieczności zapłaty cła i VAT za towar, który pierwotnie nie miał zostać dopuszczony do obrotu w danym kraju.
Tranzyt to procedura celna pozwalająca przemieszczać towary pod dozorem celnym bez konieczności dokonywania odprawy importowej w każdym kraju, przez który przejeżdża transport.
Towar nie zostaje w tym czasie dopuszczony do swobodnego obrotu na rynku Unii Europejskiej.
W praktyce może to wyglądać tak, że kontener przypływa do portu w Polsce lub Niemczech, ale zamiast być odprawiony importowo w miejscu wjazdu, zostaje objęty procedurą tranzytu i jedzie dalej do właściwego urzędu lub miejsca przeznaczenia.
Najważniejsza zasada: w czasie tranzytu należności celne i podatkowe pozostają zawieszone. Procedura musi jednak zostać prawidłowo zakończona.
Dzięki temu przedsiębiorca nie musi rozliczać importu w pierwszym kraju, do którego fizycznie wjechał towar.
Tranzyt stosuje się przede wszystkim wtedy, gdy towary mają zostać przewiezione pod dozorem celnym do innego miejsca, w którym zostanie przeprowadzona właściwa procedura celna.
Typowe przykłady obejmują:
Bez zastosowania odpowiedniej procedury tranzytowej towary mogłyby wymagać rozliczenia importowego już w pierwszym miejscu wprowadzenia na obszar celny.
Procedura T1 jest stosowana przede wszystkim do przemieszczania towarów nieunijnych, które nie zostały jeszcze dopuszczone do swobodnego obrotu w UE.
Przykładem może być kontener z Chin, który trafia do portu w Hamburgu, a następnie jedzie do Polski, gdzie dopiero zostanie przeprowadzona właściwa odprawa importowa.
T2 dotyczy określonych przypadków przemieszczania towarów unijnych przez terytorium państwa trzeciego przy zachowaniu ich statusu celnego.
Procedura ta występuje rzadziej w standardowym imporcie, ale ma duże znaczenie w bardziej złożonych międzynarodowych łańcuchach logistycznych.
Jedną z najważniejszych kwestii w procedurze tranzytowej jest ustalenie, kto formalnie odpowiada za prawidłowe wykonanie operacji.
Odpowiedzialność ponosi podmiot występujący jako główny zobowiązany.
W praktyce tę rolę może pełnić:
Główny zobowiązany odpowiada za prawidłowy przebieg procedury od momentu jej otwarcia aż do jej zakończenia.
Praktyczna wskazówka: przed rozpoczęciem transportu należy jasno ustalić, kto jest głównym zobowiązanym i kto kontroluje zamknięcie tranzytu. Nie warto zakładać, że zrobi to automatycznie przewoźnik lub spedytor.
Procedura tranzytu jest obsługiwana elektronicznie w systemie NCTS, czyli New Computerised Transit System.
Zgłoszenie tranzytowe zawiera dane dotyczące między innymi:
Kluczowy etap: samo wystawienie T1 nie kończy procedury. Tranzyt musi zostać prawidłowo zamknięty w systemie NCTS.
Większość problemów z tranzytem wynika z błędów w danych, komunikacji między uczestnikami transportu albo z braku kontroli nad zakończeniem procedury.
| Problem | Możliwy skutek | Co należy zrobić? |
|---|---|---|
| Brak zamknięcia tranzytu | Postępowanie celne i ryzyko naliczenia należności | Monitorować status MRN aż do potwierdzenia zakończenia procedury |
| Błędna waga lub liczba opakowań | Niezgodność zgłoszenia z rzeczywistym transportem | Zweryfikować dokumenty przed otwarciem tranzytu |
| Nieprawidłowy opis towaru | Kontrola lub dodatkowe wyjaśnienia | Stosować dokładny opis handlowy i zgodne dane |
| Zmiana trasy lub transportu | Rozbieżność między zgłoszeniem a rzeczywistą operacją | Niezwłocznie przekazać informację podmiotowi obsługującemu tranzyt |
Problemem może być również brak wymaganych informacji po stronie kierowcy albo brak komunikacji pomiędzy przewoźnikiem, spedytorem i agencją celną.
Niezamknięcie tranzytu jest jednym z największych ryzyk związanych z tą procedurą.
Jeżeli urząd celny nie otrzyma prawidłowego potwierdzenia zakończenia operacji, może rozpocząć postępowanie mające na celu ustalenie, co stało się z towarem.
W określonych sytuacjach konsekwencją może być powstanie długu celnego oraz konieczność zapłaty należności celnych i podatkowych.
Mogą również pojawić się:
Masz otwarty tranzyt i nie masz pewności, czy został prawidłowo zamknięty? Skontaktuj się z OTS Broker i sprawdź status procedury.
Podstawą jest kontrolowanie procedury od momentu przygotowania zgłoszenia aż do jej formalnego zamknięcia.
Przed rozpoczęciem transportu warto sprawdzić:
Po dotarciu towaru do miejsca przeznaczenia należy natomiast zweryfikować, czy procedura została prawidłowo zamknięta.
Praktyczna wskazówka: nie traktuj tranzytu wyłącznie jako dokumentu potrzebnego kierowcy do przejazdu. To procedura celna, która trwa do momentu jej formalnego zakończenia.
W czasie prawidłowo prowadzonego tranzytu należności importowe są zawieszone. Jeżeli jednak procedura nie zostanie prawidłowo zakończona, może powstać obowiązek zapłaty należności celnych i podatkowych.
Nie każda firma realizuje tę funkcję w praktyce. Główny zobowiązany przejmuje odpowiedzialność za procedurę i musi spełnić wymagania związane między innymi z zabezpieczeniem należności celnych.
Zmiany w rzeczywistym przebiegu transportu mogą wymagać odpowiedniego działania lub zgłoszenia. Nie należy samodzielnie zmieniać kluczowych elementów operacji bez konsultacji z podmiotem obsługującym procedurę tranzytową.
Czas zależy od trasy, środka transportu oraz warunków określonych dla konkretnej operacji. Przy otwarciu tranzytu wyznaczany jest termin, w którym towary powinny zostać przedstawione w miejscu przeznaczenia.
Kluczowe jest prawidłowe rozpoczęcie, zgodny z deklaracją przebieg transportu oraz formalne zamknięcie procedury. Samo wystawienie dokumentu T1 nie oznacza zakończenia odpowiedzialności.
Status operacji można zweryfikować na podstawie numeru MRN i informacji dostępnych dla podmiotu obsługującego zgłoszenie. Przy regularnych transportach warto wdrożyć stałą kontrolę otwartych i zamkniętych operacji tranzytowych.
Nieprawidłowo otwarty lub niezamknięty tranzyt może prowadzić do zatrzymania transportu, postępowania celnego oraz powstania należności celnych i podatkowych.
OTS Broker wspiera firmy w przygotowaniu zgłoszeń tranzytowych, obsłudze T1, kontroli numerów MRN oraz organizacji procedur tranzytowych w międzynarodowym transporcie.
