Home → Odprawa celna do Wielkiej Brytanii po Brexicie – jak wygląda krok po kroku?
Odprawa celna do Wielkiej Brytanii po Brexicie nie sprowadza się do jednego zgłoszenia. Eksport z Polski i import do Great Britain, czyli Anglii, Szkocji i Walii, wymagają skoordynowania formalności po obu stronach granicy, a w zależności od trasy i rodzaju towaru w proces mogą być zaangażowane CDS, GVMS, ENS, GMR, GB EORI oraz IPAFFS. Szczególne wymagania dotyczą również produktów objętych brytyjskim Border Target Operating Model. Poniżej pokazujemy krok po kroku, jak przygotować transport z Polski do Wielkiej Brytanii i gdzie najczęściej powstają opóźnienia.
Zakres poradnika: przez odprawę do Wielkiej Brytanii opisujemy tutaj przede wszystkim import do Great Britain, czyli Anglii, Szkocji i Walii. W przypadku Irlandii Północnej część zasad i systemów jest inna, dlatego takiej trasy nie należy automatycznie obsługiwać według procedury opisanej dla Great Britain.
Najważniejsze: odprawa eksportowa w UE, deklaracja importowa w CDS, zgłoszenie bezpieczeństwa ENS oraz GMR w GVMS są odrębnymi elementami procesu. Przy towarach sanitarnych, weterynaryjnych i fitosanitarnych mogą dodatkowo wystąpić IPAFFS, świadectwa oraz kontrola w Border Control Post.
Transport z Polski do Great Britain oznacza przejście przez dwa odrębne obszary celne.
Po stronie Unii Europejskiej trzeba prawidłowo przeprowadzić eksport, natomiast po stronie brytyjskiej importer musi spełnić wymagania dotyczące przywozu.
Do tego dochodzą obowiązki przewoźnika związane z bezpieczeństwem i ruchem pojazdu przez granicę.
W praktyce procesy częściowo przebiegają równolegle. Nie należy traktować powyższej listy jako kolejki, w której każdy krok zaczyna się dopiero po zakończeniu poprzedniego. Dokumenty i zgłoszenia przygotowuje się tak, aby wszystkie wymagane elementy były gotowe przed właściwym etapem transportu.
Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest przekazanie dokumentacji agentowi celnemu jeszcze przed wyjazdem pojazdu.
Do odprawy mogą być potrzebne między innymi:
Najczęstszy problem zaczyna się jeszcze przed granicą: jeżeli z faktury nie można jednoznacznie ustalić, co jest przewożone, jaka jest wartość, kto jest importerem i jakie jest pochodzenie produktu, poprawne przygotowanie deklaracji może być niemożliwe bez dodatkowych wyjaśnień.
Eksport do UK po Brexicie wymaga przeprowadzenia procedury wywozu po stronie Unii Europejskiej.
Zgłoszenie składa eksporter albo działający w jego imieniu przedstawiciel celny.
Po przyjęciu zgłoszenia operacja otrzymuje numer MRN, który pozwala identyfikować ją w systemie celnym.
OTS Broker realizuje odprawy celne eksportowe dla transportów kierowanych między innymi z Polski do Wielkiej Brytanii.
Prawidłowe wyprowadzenie towaru z obszaru celnego Unii powinno zostać potwierdzone odpowiednim komunikatem systemowym.
Jednym z kluczowych dokumentów dla polskiego eksportera jest komunikat CC599C, który potwierdza wyprowadzenie towaru z obszaru celnego UE.
Ważne: zakończenie eksportu po stronie unijnej nie oznacza jeszcze zakończenia całej odprawy. Towar musi zostać prawidłowo objęty właściwą procedurą również po stronie brytyjskiej.
Umowa o handlu i współpracy pomiędzy Unią Europejską a Wielką Brytanią, czyli TCA, umożliwia stosowanie preferencyjnych stawek celnych dla towarów spełniających określone reguły pochodzenia.
Nie oznacza to jednak, że każdy produkt wysłany z Polski do UK automatycznie korzysta z 0% cła.
Wysyłka z Polski nie oznacza automatycznie pochodzenia UE. Jeżeli polska firma sprowadziła produkt z państwa trzeciego i następnie sprzedaje go do Wielkiej Brytanii, samo magazynowanie lub odsprzedaż w Polsce nie nadają produktowi preferencyjnego pochodzenia unijnego.
Jeżeli produkt spełnia właściwe reguły pochodzenia TCA, preferencja może być stosowana między innymi na podstawie statement on origin, czyli oświadczenia o pochodzeniu, albo na podstawie importer’s knowledge, czyli wiedzy importera.
Przed zastosowaniem preferencji trzeba więc sprawdzić nie tylko kraj wysyłki, ale rzeczywiste pochodzenie towaru oraz warunki przewidziane dla konkretnego kodu taryfowego.
0% cła nie oznacza braku odprawy. Nawet przy zastosowaniu preferencji nadal potrzebne są właściwe deklaracje celne, a importer może mieć do rozliczenia brytyjski import VAT i inne należności.
ENS, czyli Entry Summary Declaration, jest zgłoszeniem bezpieczeństwa i ochrony związanym z przywozem towarów.
Od 31 stycznia 2025 roku obowiązek składania safety and security declarations został rozszerzony na towary wprowadzane z UE do Great Britain, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w przepisach.
ENS nie jest zgłoszeniem celnym importowym i nie służy do obliczania cła czy VAT.
Za zapewnienie złożenia wymaganej deklaracji bezpieczeństwa odpowiada zasadniczo przewoźnik, chociaż jej techniczne przygotowanie może zostać zlecone agentowi lub innemu przedstawicielowi.
Dlatego przed transportem trzeba jasno określić, kto przygotowuje ENS – przewoźnik, importer, spedytor czy agencja działająca na jego zlecenie.
OTS Broker obsługuje deklaracje bezpieczeństwa ENS i EXS dla międzynarodowych przewozów towarowych.
Termin zależy od rodzaju transportu i konkretnej trasy.
Nie należy więc stosować jednej zasady typu „ENS zawsze dwie godziny wcześniej” do każdego rodzaju przewozu.
W transporcie drogowym, RoRo, przez Eurotunnel, drogą morską lub lotniczą trzeba zastosować termin właściwy dla konkretnego sposobu przewozu.
Praktycznie: ENS powinien być przygotowany przed momentem granicznym wymaganym dla danej trasy, a nie dopiero wtedy, gdy kierowca jest już przy terminalu.
GVMS, czyli Goods Vehicle Movement Service, jest systemem HMRC wykorzystywanym na trasach działających w odpowiednim modelu obsługi granicznej.
Nie każda trasa do Wielkiej Brytanii jest obsługiwana identycznie, dlatego przed wysyłką należy sprawdzić, czy dla wybranej przeprawy wymagany jest GVMS.
GMR, czyli Goods Movement Reference, jest referencją ruchu towarowego tworzoną w GVMS.
Łączy konkretny ruch pojazdu z wymaganymi deklaracjami i referencjami dotyczącymi danego przejazdu.
Przy odprawie trzeba również zadbać o zgodność danych pojazdu, naczepy lub kontenera z informacjami podanymi dla danego ruchu.
Nieprawidłowa referencja albo rozbieżność danych może uniemożliwić prawidłowe przejście procesu check-in.
Szczegółowo mechanizm opisujemy w poradniku dotyczącym systemu GVMS i kodu GMR.
MRN i GMR to nie to samo. MRN identyfikuje określoną operację lub zgłoszenie celne, natomiast GMR jest referencją ruchu pojazdu wykorzystywaną w GVMS.
Customs Declaration Service, czyli CDS, jest podstawowym brytyjskim systemem służącym do obsługi zgłoszeń celnych.
Przy imporcie do Great Britain deklaracja może zawierać między innymi:
Na podstawie danych zgłoszenia ustalane są również należności związane z importem oraz możliwość zwolnienia towaru.
CDS nie zastępuje GVMS ani ENS. Deklaracja importowa, zgłoszenie bezpieczeństwa oraz obsługa ruchu pojazdu pełnią różne funkcje, mimo że wszystkie mogą dotyczyć tej samej przesyłki.
W przypadku operacji importowych w Anglii, Szkocji i Walii wymagających identyfikacji EORI przedsiębiorca potrzebuje numeru zaczynającego się od GB.
EORI wydany przedsiębiorcy w Unii Europejskiej nie zastępuje automatycznie numeru GB EORI wymaganego do importu do Great Britain.
W przypadku operacji dotyczących Irlandii Północnej może być natomiast potrzebny numer rozpoczynający się od XI.
Więcej informacji znajdziesz w naszym poradniku dotyczącym numeru EORI dla handlu z Wielką Brytanią.
Sprawdź EORI przed transportem. Brak właściwego numeru po stronie importera może uniemożliwić prawidłowe przygotowanie zgłoszenia CDS i opóźnić odprawę celną UK.
Warunki Incoterms mają duże znaczenie przy ustalaniu podziału kosztów i obowiązków pomiędzy polskim sprzedawcą a brytyjskim kupującym.
Nie powinny być wpisywane na fakturę wyłącznie jako formalność.
| Warunek | Odprawa importowa w UK | Znaczenie praktyczne |
|---|---|---|
| DAP | Co do zasady po stronie kupującego | Kupujący organizuje import i ponosi należności importowe zgodnie z ustalonym modelem transakcji |
| DDP | Co do zasady obowiązek sprzedającego | Sprzedający bierze na siebie znacznie szerszy zakres formalności i kosztów po stronie kraju importu |
Polski eksporter oferujący DDP UK powinien przed przyjęciem takiego modelu sprawdzić, czy może prawidłowo zorganizować odprawę importową, jakie rejestracje będą potrzebne oraz w jaki sposób zostaną rozliczone brytyjskie należności i VAT.
Nie ustalaj DDP dopiero po wysyłce. Jeżeli dopiero na granicy okaże się, że sprzedający nie ma przygotowanego modelu importu do UK, sama zmiana warunku dostawy nie rozwiąże problemu.
Zgłoszenie w CDS jest również powiązane z rozliczeniem należności importowych.
Sposób płatności zależy od konfiguracji i statusu importera.
Duty Deferment Account (DDA) pozwala odroczyć płatność określonych należności celnych i podatkowych zamiast regulować każdą przesyłkę oddzielnie w chwili odprawy.
Rozwiązanie jest szczególnie istotne dla firm regularnie realizujących import do UK.
Przedsiębiorca zarejestrowany do VAT w Wielkiej Brytanii może, jeżeli spełnia właściwe warunki, korzystać z Postponed VAT Accounting (PVA).
PVA pozwala wykazać import VAT w deklaracji VAT zamiast płacić go z góry przy imporcie. Jeżeli importer ma prawo do odliczenia podatku naliczonego, rozliczenie należnego i podlegającego odliczeniu import VAT może nastąpić w tej samej deklaracji VAT.
PVA i DDA to dwa różne rozwiązania. PVA dotyczy sposobu rozliczania import VAT, natomiast Duty Deferment Account może służyć do odraczania płatności określonych należności celnych i podatkowych.
IPAFFS, czyli Import of Products, Animals, Food and Feed System, służy do prenotyfikacji określonych kategorii produktów podlegających brytyjskim kontrolom sanitarnym i fitosanitarnym.
Nie każda żywność, roślina czy przesyłka pochodzenia zwierzęcego podlega dokładnie takim samym wymaganiom.
Aktualny brytyjski model kontroli granicznych opiera się na podejściu uwzględniającym poziom ryzyka danego produktu.
W ramach Border Target Operating Model towary mogą być przypisywane do kategorii ryzyka, od których zależą między innymi:
Nie wystarczy ustalić, że to „żywność” albo „roślina”. Przed transportem trzeba sprawdzić konkretną kategorię produktu, jego pochodzenie oraz poziom ryzyka wynikający z aktualnych zasad BTOM.
W zależności od klasyfikacji i aktualnych regulacji obowiązki mogą dotyczyć między innymi:
OTS Broker realizuje zgłoszenia IPAFFS dla przesyłek wymagających właściwej prenotyfikacji.
Nie istnieje jeden uniwersalny termin dla wszystkich produktów i środków transportu.
Wymagane wyprzedzenie zależy między innymi od rodzaju towaru, jego kategorii ryzyka, dokumentów i sposobu wprowadzenia przesyłki do Great Britain.
W niektórych przypadkach wymagania liczone są w godzinach roboczych, a w innych prenotyfikację należy przygotować co najmniej dzień roboczy przed planowanym przybyciem.
Nie stosuj automatycznie zasady „IPAFFS 4-24 godziny”. Termin należy sprawdzić dla konkretnej kategorii towaru i konkretnego modelu transportu.
Towary objęte odpowiednimi wymaganiami SPS mogą podlegać kontroli w Border Control Post (BCP) lub, w określonych przypadkach, w innym dopuszczonym miejscu kontroli.
Nie każdy port i nie każdy BCP jest uprawniony do kontroli każdego rodzaju produktu.
Dlatego przy planowaniu transportu regulowanego towaru trzeba sprawdzić:
Trasa jest częścią odprawy. Przy towarach kontrolowanych wybór portu wyłącznie pod kątem ceny promu lub długości przejazdu może być błędem, jeżeli dany punkt nie obsługuje wymaganej kategorii produktu.
Przy pierwszej odprawie celnej do Wielkiej Brytanii łatwo pomylić skróty występujące w dokumentacji.
| Skrót | Co oznacza? | Do czego służy? |
|---|---|---|
| MRN | Movement Reference Number | Identyfikuje konkretną operację lub zgłoszenie celne |
| GMR | Goods Movement Reference | Identyfikuje ruch pojazdu i łączy wymagane referencje w GVMS |
| ENS | Entry Summary Declaration | Przekazuje dane bezpieczeństwa przed wprowadzeniem towaru |
| EORI | Economic Operators Registration and Identification | Identyfikuje przedsiębiorcę w operacjach celnych |
| IPAFFS | Import of Products, Animals, Food and Feed System | Obsługuje prenotyfikacje określonych produktów podlegających kontrolom SPS |
| CDS | Customs Declaration Service | Obsługuje brytyjskie zgłoszenia celne |
CHIEF jest systemem historycznym, który został zastąpiony przez Customs Declaration Service.
Aktualne zgłoszenia celne w Wielkiej Brytanii obsługiwane są w CDS, dlatego poradniki opierające bieżącą odprawę na CHIEF są nieaktualne.
Jeżeli chcesz poznać historię migracji i różnice pomiędzy systemami, przeczytaj nasz artykuł o przejściu z CHIEF na CDS.
Większość problemów z odprawą celną do Wielkiej Brytanii zaczyna się jeszcze przed dotarciem pojazdu do terminalu.
Jeżeli transport wymaga deklaracji bezpieczeństwa, brak zgłoszenia albo nieprawidłowe dane mogą uniemożliwić prawidłową obsługę przewozu.
Problem może wynikać z brakujących referencji, niewłaściwego ruchu albo niezgodności danych pojazdu, naczepy lub kontenera.
Importer, który nie posiada właściwego numeru EORI, może nie być gotowy do prawidłowego przeprowadzenia importu w brytyjskich systemach celnych.
Próba zastosowania preferencji wynikającej z TCA bez spełnienia właściwych reguł pochodzenia może prowadzić do problemów z deklaracją i naliczeniem należności.
Jeżeli strony nie ustaliły wcześniej, kto odpowiada za import do UK, dopiero przy odprawie może się okazać, że brakuje podmiotu przygotowanego do wykonania obowiązków importera.
W przypadku towarów objętych BTOM problemem może być brak prenotyfikacji, niewłaściwe świadectwo albo transport skierowany do punktu, który nie obsługuje danego rodzaju produktu.
Najczęściej dotyczą:
Jeżeli agent otrzymuje dokumentację dopiero wtedy, gdy kierowca jedzie już w stronę Dover lub Eurotunnelu, czas na wyjaśnienie błędów jest bardzo ograniczony.
Najbezpieczniejsza zasada: dokumenty i zakres odpowiedzialności ustal przed wysyłką. Agent powinien wiedzieć, kto jest importerem, jaki jest towar, jaką trasą jedzie, jakie ma pochodzenie i które zgłoszenia będą wymagane.
Odprawa celna UK wymaga skoordynowania uczestników znajdujących się po obu stronach granicy.
OTS Broker może obsługiwać poszczególne elementy procesu lub przejąć kompleksową organizację formalności celnych dla transportu.
Zakres wsparcia może obejmować:
Pełny zakres obsługi przywozu opisujemy na stronie dotyczącej odpraw celnych importowych UK i UE.
Przy pierwszym eksporcie do UK warto zacząć od trasy i warunków sprzedaży. Na ich podstawie można ustalić, kto będzie importerem, jaki numer EORI jest potrzebny, czy wykorzystany zostanie GVMS, kto składa ENS i czy produkt podlega BTOM lub IPAFFS.
Handel towarowy pomiędzy Unią Europejską a Great Britain wiąże się po Brexicie z formalnościami właściwymi dla eksportu i importu. Dokładny zakres obowiązków zależy od rodzaju transakcji, towaru oraz zastosowanej procedury.
Nie w każdym kontekście. Great Britain obejmuje Anglię, Szkocję i Walię. Dla ruchu dotyczącego Irlandii Północnej obowiązują częściowo inne zasady, dlatego nie należy automatycznie stosować do niej całej procedury opisanej dla importu do Great Britain.
Nie. Preferencyjna stawka wynikająca z TCA jest uzależniona od spełnienia odpowiednich reguł pochodzenia. Sam fakt wysłania produktu z Polski lub innego państwa UE nie oznacza automatycznie pochodzenia unijnego.
Statement on origin jest oświadczeniem dotyczącym preferencyjnego pochodzenia towaru wykorzystywanym przy stosowaniu preferencji zgodnie z TCA. Alternatywną podstawą może być w odpowiednich warunkach wiedza importera, czyli importer’s knowledge.
Za zapewnienie złożenia wymaganej deklaracji bezpieczeństwa odpowiada zasadniczo przewoźnik, choć techniczne przygotowanie zgłoszenia może zostać zlecone agentowi lub innemu przedstawicielowi.
Nie. ENS służy do przekazania danych bezpieczeństwa i ochrony przed przywozem, natomiast CDS służy do obsługi zgłoszeń celnych. Są to dwa odrębne elementy procesu.
MRN identyfikuje określoną operację lub zgłoszenie celne. GMR jest natomiast referencją ruchu towarowego tworzoną w GVMS i wykorzystywaną do powiązania danego przejazdu z wymaganymi referencjami.
Przy operacjach importowych w Anglii, Szkocji i Walii wymagających numeru EORI przedsiębiorca potrzebuje numeru zaczynającego się od GB. EORI wydany w UE nie zastępuje go automatycznie.
Co do zasady DAP pozostawia formalności importowe i należności po stronie kupującego. Dokładny model transakcji, przedstawicielstwa oraz rozliczeń warto jednak ustalić przed wysyłką.
DDP nakłada na sprzedającego szeroki zakres obowiązków związanych z importem. Przed zaoferowaniem DDP trzeba więc ustalić, w jaki sposób zostanie przeprowadzona odprawa po stronie UK, kto będzie importerem oraz jak zostaną rozwiązane kwestie rejestracyjne i podatkowe.
Nie. IPAFFS dotyczy określonych towarów podlegających wymaganiom sanitarnym i fitosanitarnym. Zakres obowiązków zależy między innymi od rodzaju produktu, jego pochodzenia i kategorii ryzyka w BTOM.
Border Target Operating Model to brytyjski model kontroli granicznych, który różnicuje wymagania dla określonych towarów według poziomu ryzyka. Kategoria ryzyka może wpływać na obowiązek prenotyfikacji, świadectwa oraz zakres kontroli.
Nie. W przypadku towarów wymagających kontroli trzeba sprawdzić, czy planowany punkt wjazdu i Border Control Post posiadają uprawnienia do obsługi konkretnej kategorii produktu.
Nie. CHIEF został zastąpiony przez Customs Declaration Service. Bieżące brytyjskie zgłoszenia celne są obsługiwane w CDS.
Do najczęstszych problemów należą niekompletne dokumenty, brak GB EORI, błędy w GMR lub ENS, nieprawidłowe pochodzenie zadeklarowane do preferencji, brak IPAFFS lub wymaganych świadectw oraz nieustalony wcześniej model odpowiedzialności za import.
Sprawdzimy trasę, dokumentację i zakres formalności po obu stronach granicy oraz ustalimy, które elementy – CDS, GVMS, GMR, ENS, EORI czy IPAFFS – będą potrzebne dla konkretnego transportu.
OTS Broker może przejąć obsługę odprawy eksportowej i importowej oraz skoordynować formalności przed wyjazdem pojazdu.
